Ο δήμος Ανατολικής Μάνης, πραγματοποιεί εκδηλώσεις για την επέτειο της ηρωικής μάχης του Διρού (1826), όπου οι Μανιάτισσες, με όπλο τους, μόνο το δρεπάνι του θερισμού, επέφεραν σοβαρό πλήγμα, στον αήττητο μέχρι τότε, στρατό του περιβόητου Ιμπραήμ Πασά, στο ακρογιάλι του Διρού.
Ο εορτασμός θα γίνει το Σαββατοκύριακο 27 και 28 Ιουνίου 2020.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει αναπαράσταση της μάχης (Σάββατο, στις 8 το βράδυ), ενώ την Κυριακή, θα πραγματοποιηθεί Δοξολογία, επιμνημόσυνη δέηση στο χώρου του ηρώου, κατάθεση στεφάνων και εκφώνηση του πανηγυρικού της ημέρας απ’ την δήμαρχο Ελαφονήσου κ. Ευσταθία Λιάρου.
(Νίκη του Μούρτζινου και των Μανιατών στην Βέργα.
Πίνακας του Πέτερ φον Ες.)
Το Σπήλαιο του Διρού πηγαίνοντας στη Μάνη θεωρείται ένα από τα καλύτερα του κόσμου και κάθε χρόνο εκεί συρρέουν χιλιάδες επισκέπτης από την Ελλάδα και το εξωτερικό για να ακολουθήσουν μια θαυμαστή υπόγεια διαδρομή με βαρκάκι μέσα στο νερό και μέσα από εντυπωσιακούς σταλακτίτες και σταλαγμίτες.
Στην καρδιά της Μάνης λοιπόν , στο δρόμο για το σπήλαιο μερικά μέτρα πριν ένα μεγάλο άγαλμα που ξεπροβάλλει μέσα από θάμνους και ελιές προκαλεί ερωτηματικά.
Είναι η κλασσική φιγούρα της κυράς του χωριού, που είναι τόσο γνώριμη σε όλους μας, αυτής με τη μαντήλα, το φακιόλι, στο κεφάλι, με το μακρύ μέχρι τις πατούσες των ποδιών φόρεμα. Φιγούρα αγριεμένη, με βαθιές σκαμμένες ρυτίδες στο πρόσωπο που κραδαίνει απειλητικά ένα μεγάλο δρεπάνι…
Πάμε λοιπόν στο 1826, καλοκαίρι και Ιούνιος, τέτοια δηλαδή εποχή με την Ελλάδα διχασμένη και τον Ιμπραήμ με ορδές Αιγυπτίων να εισβάλλει στην Πελοπόννησο απειλώντας να καταπνίξει την επανάσταση εν τη γενέσει της.
Το πρωί της 22-6-1826, αρχίζει ο τιτάνιος αγώνας των Μανιατών, να σώσουν τα ιερά τους χώματα. Ο Ιμπραήμ Πασάς με 15.000 άνδρες επιτίθεται εναντίον της Μάνης από στεριά και θάλασσα. Στόχευε όπως εκτιμάται να την καταστρέψει ολοσχερώς, γιατί διέβλεπε ότι η ελεύθερη Μάνη ήταν μεγάλο και επικίνδυνο εμπόδιο στα σχέδιά του να αποκτήσει τον έλεγχο της Πελοποννήσου.
Φθάνοντας κοντά στη Βέργα του Αλμυρού, όπου οι Μανιάτες είχαν ταμπουρωθεί για να τον αντιμετωπίσουν, βομβαρδίζει με τον στόλο του τις θέσεις των αμυνομένων και εξαπολύει κατά κύματα, γιουρούσια με 8.000 πεζούς και ιππείς εναντίον 2.400 Μανιατών.
Ο Ιμπραήμ στέλνει με αναίδεια και έπαρση τελεσίγραφο και απαιτεί την παράδοση όλης της Μάνης, γιατί αλλιώς –όπως διαμηνύει- «θα την περάσει όλη από το σπαθί του και δεν θα αφήσει ούτε ίχνος σπιτιού».
Όμως ο Γιωργάκης Μαυρομιχάλης, ο ηγέτης των Μανιατών, απαντά σαν άλλος Λεωνίδας και υπογράφοντας το έγγραφο ως «αρχηγός των Σπαρτιατών» τού διαμηνύει: «Σε περιμένουμε με όσας διαθέτεις δυνάμεις. Οι κάτοικοι της Μάνης γράφομε και σε περιμένομε».
Τρεις μέρες κράτησε η μάχη, μα η Βέργα δεν λύγισε, γιατί οι Μανιάτες έστησαν άπαρτο ταμπούρι με τα ατσάλινα στήθη τους σαν αληθινοί απόγονοι των αρχαίων Σπαρτιατών :«τοίς κείνων ρήμασι πειθόμενοι».
Στη Βέργα ο στρατός του Ιμπραήμ κυριολεκτικά αποδεκατίζεται από τους ηρωικά μαχόμενους Μανιάτες.
Βλέποντας ο Ιμπραήμ να μην κάμπτονται οι Μανιάτες, σε αντιπερισπασμό ανοίγει άλλο μέτωπο στην καρδιά της Μάνης, στο Διρό, όπου οι γυναίκες έμειναν πίσω με τα παιδιά και τους γέροντες για τον θερισμό. Δεν υπολόγισε όμως καλά ο… μέγας στρατηλάτης Ιμπραήμ. Οι γυναίκες εκείνες μετέτρεψαν τα δρεπάνια του θερισμού σε όπλα και με πέτρες, ξύλα, δόντια και νύχια ξέσχισαν τις σάρκες των Τούρκων και σκόρπισαν τον θάνατο και τον πανικό στο ασκέρι.
Ο ακαδημαϊκός Δ. Κόκκινος αναφερόμενος στη Μάχη του Δυρού και ιδιαίτερα στις ηρωίδες της Μάνης, τους αφιερώνει τα ακόλουθα λυρικά λόγια:
«Διά μίαν ακόμη φοράν, η δραματική και ηρωική πραγματικότης υπερέβη τας συλλήψεις των θρύλων κατά τον Ιερόν Αγώνα της ανεξαρτησίας μας.
Όλα όσα αναφέρονται διά τας γυναίκας της Μάνης, που έτρεξαν εις την μάχην και εκρατούσαν αντί όπλων δρεπάνια, ρόπαλα και πέτρας, ξεπερνούν την φαντασίαν. Είναι ασύλληπτου πολεμικού μεγαλείου. Η Μάνη μάς έδωσε νέας Αμαζόνας…».
Η λαϊκή μούσα μας διαφύλαξε τον ανεπανάληπτο θρύλο των Μανιατισσών, που αντί για νέο Ζάλογγο, έκαναν κάτι το πρωτόγνωρο, αδιανόητο, ηρωϊκό, και μεγαλειώδες :
«Οι γυναίκες εν τω άμα, κάμανε μεγάλο θάμα.
Ανασκουμπώνουν τις ποδιές και βάνουν πέτρες στρογγυλές.
Καύκαλα ανοίγουμε πολλά ή σκορπούνε τα μυαλά
και αρπάζουν τα τρυπάνια και τους κόβουν τα κεφάλια…»
Η ηρωική νίκη των Ελλήνων στη μάχη της Βέργας και του Διρού ήταν μια από τις λίγες δοξασμένες στιγμές του 1826. Οι Μανιάτες και οι Μανιάτισσες απέκρουσαν όλες τις προσπάθειες εισβολής του στρατού του Ιμπραήμ. Ο υπεράριθμος καλά οργανωμένος στρατός των Αιγυπτίων και η οξυδέρκεια του Ιμπραήμ απέτυχαν μπροστά στην τόλμη και την αποφασιστικότητά τους.
Η Μάνη γλίτωσε τη συμφορά και την ταπείνωση, χάρις στην έντονη φιλοπατρία και το Ιερό πείσμα των κατοίκων της να ζουν ανυπότακτοι και ελεύθεροι. Και έτσι έγινε και καταφύγιο των κατατρεγμένων. Μετά την μάχη της Βέργας, η Μάνη έμεινε μέχρι το τέλος της επανάστασης αλώβητη από κάθε τουρκική επιδρομή.
