Στις 28 Μαρτίου του 1969, ο νομπελίστας ποιητής Γιώργος Σεφέρης (1900-1971) αποφάσισε να λύσει τη σιωπή του και να μιλήσει ανοιχτά και σθεναρά κατά της χούντας των συνταγματαρχών.
Μαγνητοφώνησε μία δήλωση, στην οποία, μεταξύ άλλων, έκρουε τον κώδωνα του κινδύνου στο στρατιωτικό καθεστώς για την τραγωδία στην οποία οδηγούσε την Ελλάδα. Η κασέτα έφθασε λαθραία στο Λονδίνο και αυθημερόν η δήλωσή του μεταδόθηκε από την Ελληνική Υπηρεσία του BBC, ενώ αναμεταδόθηκε από τον ραδιοφωνικό σταθμό του Παρισιού και τη γερμανική Deutsche Welle.
H απήχησή της τεράστια, ανά τον κόσμο. Τα λόγια του Σεφέρη λειτούργησαν ως αφύπνιση, όχι μόνο στο εξωτερικό, όπου μεταδόθηκε. Διόρθωσαν την πυξίδα που κάπου είχε χαλάσει και είχε αφήσει έναν ολόκληρο λαό να υπνοβατήσει προς τα χειρότερα δεσμά του.
Ο Σεφέρης επέλεξε να μιλήσει ξεκάθαρα για την όχι μόνο πεζή, αλλά και επικίνδυνη πραγματικότητα.
Η χούντα, φανερά ενοχλημένη από την εξέλιξη αυτή, και θρασύδειλη καθώς ήταν, αφαίρεσε από τον Σεφέρη τον τίτλο του πρέσβεως επί τιμή και το δικαίωμα χρήσης του διπλωματικού διαβατηρίου του. Δικαιολόγησε την πράξη της αυτή με το επιχείρημα ότι ή δήλωσή του μεταδόθηκε από τη ραδιοφωνία της Σοβιετικής Ενωσης και άρα συνιστούσε αντεθνική προπαγάνδα. Στον χορό δεν άργησε να μπει και ο φιλικά προσκείμενός της Τύπος, που μεταξύ πολλών άλλων, έγραψε ότι ο Σεφέρης «πούλησε την Κύπρο για να πάρει το Νομπέλ», ενώ τον χαρακτήρισε «κρυφοκομμουνιστή» και «μίσθαρνο όργανο ξένων κυβερνήσεων».
Είναι κάτι παραπάνω από χρήσιμο να ακούσουμε το ηχητικό ντοκουμέντο με την ήρεμη και ψύχραιμη φωνή του, να μας προειδοποιεί για όσους κινδύνους είναι ακόμα εδώ, σαν φίδι στον κόρφο μιας κοινωνίας, μιας εποχής, μιας χώρας και μιας ολόκληρης ανθρωπότητας, που για κακή τους τύχη, ποτέ δεν πήρε σοβαρά τους ποιητές. Ακόμη και αν ήταν Νομπελίστες…
Η κηδεία του Γιώργου Σεφέρη στις 22 Σεπτεμβρίου 1971 δεν εξελίχθηκε μόνο σε λαϊκό προσκύνημα, αλλά σε διαδήλωση εναντίον της χούντας, με πλήθος νέων να κατακλύζουν την Αθήνα ακολουθώντας τη νεκρώσιμη ακολουθία ως το Α’ Νεκροταφείο, φωνάζοντας συνθήματα για ελευθερία & δημοκρατία και τραγουδώντας το απαγορευμένο “Στο περιγιάλι το κρυφό”, σε μουσική του Μίκη Θεοδωράκη.
