Τη στιγμή που στη Δύση η μεσαία τάξη συρρικνώνεται, η κρίση στον αναπτυσσόμενο κόσμο απειλεί να συρρικνώσει και εκεί την κατ’ ευφημισμό μεσαία τάξη, η οποία άρχισε να εμφανίζεται την δεκαετία του ’70. Το σίγουρο είναι ότι τα χαρακτηριστικά της δυτικής μεσαίας τάξης δεν έχουν καμία σχέση με εκείνα του αναπτυσσόμενου κόσμου.

Στη Δύση, στη μεσαία τάξη ανήκουν οι εισοδηματικές ομάδες που βρίσκονται σε ποσοστό 25% άνω ή κάτω του μέσου όρου εισοδήματος μιας κοινωνίας. Αυτός ο ορισμός όμως δεν μπορεί να ισχύσει για τις αναπτυσσόμενες χώρες, όπου ο μέσος όρος εισοδήματος είναι απελπιστικά χαμηλός. Για τις αναπτυσσόμενες χώρες και τις «αναδυόμενες οικονομίες» προτιμάται ένας άλλος τρόπος προσδιορισμού της μεσαίας τάξης.

Στα μεσαία στρώματα ανήκουν όλοι όσοι έχουν υπερβεί τη φτώχεια. Σύμφωνα με αυτόν τον ορισμό, όποιος κερδίζει ημερησίως περισσότερα από δύο δολάρια, μπορεί στις περισσότερες αναπτυσσόμενες χώρες να λέει ότι ανήκει στη μεσαία τάξη. Σε άλλες χώρες, όποιος κερδίζει 10 ή 20 ή 30 δολάρια. Σε κάθε περίπτωση, η σχέση προς τη φτώχεια είναι καθοριστική.

Η οικονομική κρίση που πλήττει τις αναπτυσσόμενες οικονομίες απειλεί πλέον να οδηγήσει εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους, που τα τελευταία χρόνια ξέφυγαν από τη φτώχεια, στο σημείο από απ’ όπου ξεκίνησαν.

Για παράδειγμα η επιβράδυνση της κινεζικής οικονομίας μπορεί να επηρεάσει άμεσα την κινεζική “μεσαία τάξη”. Στην Κίνα, τις προηγούμενες δεκαετίες, ένα μεγάλο μέρος του αγροτικού πληθυσμού έχει εγκαταλείψει την ύπαιθρο και εργάζεται στις πόλεις.

Οι περισσότεροι, πρώην αγρότες, ως βιομηχανικοί εργάτες, απέκτησαν ένα εισόδημα, εργαζόμενοι πολλές φορές υπό άθλιες συνθήκες. Σήμερα, όμως, η ασταθής πορεία της κινεζικής οικονομίας, εκτός των άλλων, απειλεί να ανατρέψει αυτό το εισοδηματικό προφίλ.

Παρόμοια είναι η κατάσταση στην Ινδία, ενώ η οικονομική κρίση που πλήττει τη Ρωσία με τους υψηλούς ρυθμούς πληθωρισμού που έχουν προκληθεί από την υποτίμηση του νομίσματος έχει ήδη επιδεινώσει την κατάσταση και της ρωσικής μεσαίας τάξης. Ανάλογα αδιέξοδα καλείται να αντιμετωπίσει και η μεσαία τάξη σε πολλές χώρες της Νότιας Αμερικής. Για παράδειγμα στη Βραζιλία, η οικονομία της οποίας μεγεθύνθηκε τα τελευταία 15 χρόνια λόγω κυρίως της αύξησης των τιμών των πρώτων υλών και των φθηνών κεφαλαίων, βρίσκεται υπό πίεση. Σε ανάλογη θέση βρίσκεται και η μεσαία τάξη της Αργεντινής.

Σύμφωνα με τα στοιχεία του ΟΗΕ, τις τελευταίες δύο δεκαετίες πάνω από ένα δισεκατομμύριο άνθρωποι έχουν «ξεπεράσει» τη φτώχεια. Κυρίως στην Κίνα, στην Ινδία, στη Βραζιλία, στο Βιετνάμ, στη Ρωσία και άλλες γοργά αναπτυσσόμενες χώρες, έχουν δημιουργηθεί νέα κοινωνικά στρώματα, τα οποία εν μέρει χαρακτηρίζονται από σχετική ευημερία.

Πρόκειται, σύμφωνα με σχετικές έρευνες, για μία διαδικασία που ξεκίνησε τη δεκαετία του ’70 στη Νότια Αμερική και συνεχίστηκε στην Ασία, κυρίως στην Κίνα, στην οποία μεταφέρθηκε ένα μεγάλο μέρος της βιομηχανικής παραγωγής και στις άλλες χώρες, όπως το Βιετνάμ, την Ινδία, το Μπαγκλαντές και την Ταϊλάνδη. Το τρίτο κύμα παρατηρείται στην Αφρική, όπου άρχισε η συσσώρευση βιομηχανικής παραγωγής, αλλά σε μικρότερες διαστάσεις. Σήμερα, η οικονομική κρίση που πλήττει τις αναπτυσσόμενες αλλά και τις φτωχές οικονομίες θέτει σε δοκιμασία και τη μεσαία τους τάξη.

Αλλά και στην πλούσια Δύση, η μεσαία τάξη συνθλίβεται καθώς το εισόδημά της μένει -στην καλύτερη περίπτωση- στάσιμο σε σχέση με εκείνο των πλουσίων, ενώ στη Νότια Ευρώπη έχει μειωθεί αισθητά λόγω της ανεργίας, της αύξησης της φορολογικής επιβάρυνσης και της μείωσης των δημόσιων δαπανών. Ακόμα και στην ευημερούσα Γερμανία, το ποσοστό της μεσαίας τάξης σε σχέση με το σύνολο του πληθυσμού μειώθηκε από το 1997 μέχρι το 2010 από το 65% στο 58%.

Πηγή:”Euro2day”